Sınav Kaygısı

 Sınav ve Dikkat

Dikkat, beynimizin belirli bir süre sadece bir düşünceye odaklanması, dışarıdan gelen uyaranları durdurarak tek bir uyarana yoğunlaşma yeteneği olarak tanımlanabilir. Siz farkında olmasanız bile beyniniz aynı anda onlarca uyaran alıyor,ama bunların içinden yalnızca birini seçiyor ve ona yoğunlaşıyor. İşte biz beynimizin bu yeteneğine dikkat diyoruz. Sınavda ve sınav öncesinde ise beynimizin dikkati odaklama ve sürdürebilme becerisi, yoğun heyecandan dolayı düşebiliyor.

Öğrenme sürecini etkileyen üç farklı dikkat çeşidi vardır. Bunlar; odaklanmış dikkat, seçici dikkat ve sürekli dikkattir. Bu üç fonksiyonu gerçekleştiremeyen bireyler öğrenme sorunu yaşarlar.

Seçici Dikkat

Onlarca uyaranın olduğu bir ortamda kişilerin diğer uyaranları görmezden gelecek şekilde beynini organize ederek, dikkatini bir uyaran üzerinde toplayabilmesi yeteneğine seçici dikkat denir. Kısaca, bir uyaranı işlemek üzere seçtiğimiz, diğerlerini ise ihmal ettiğimiz süreçtir. Gözlerimiz ve kulaklarımız günlük yaşantımızda sürekli olarak, bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde bir seçim halindedir. Eylemlerimizin bazılarını bilerek, bazılarını da bilmeyerek gerçekleştiririz. Siz ödev yapmaya çalışırken bir yandan yan odada açık olan televizyonun sesini duyabilirsiniz. Burada iki tane işitsel uyaran vardır. Siz ikisi arasında hangisini seçerseniz onu duyarsınız. Böylece diğer uyaranları engellemiş olursunuz. Beyin, farklı türdeki uyaranları aynı anda kabul edebilir. Örneğin müzik dinlerken aynı anda kitap okuyabilirsiniz. Dikkat Eğitiminde önemli olan nokta dikkatimizi istediğimiz noktaya odaklayabilmemizdir.

Odaklanmış Dikkat

Zihnin kendi dinginliğini bozacak iç ve dış uyaranları kendinden uzaklaştırarak, tek bir noktaya yoğunlaşabilmesi halinin devamına odaklanmış dikkat denir. Başka bir deyişle beynin belli bir işlevi yapmasını engelleyecek iç ve dış uyaranları uzaklaştırmasıdır. Aynı zamanda beynin öğrenmesini maksimum hale getirmek için dikkati bozacak şeylerden uzaklaştırılması anlamına gelmektedir. Odaklanmış dikkat, seçici dikkatten sonra dikkatin belirli bir noktada sabit olarak kalmasını sağlayan dikkat çeşididir.

Sürekli Dikkat

Odaklanmış dikkatin sürdürülebilmesi haline sürekli dikkat denir. Bir çok uyaran arasından seçici dikkatle seçtiğimiz, odaklanmış dikkatle de tam olarak odaklandığımız konuda, dikkatimizi sürdürebilmemiz hali sürekli dikkat yeteneğimizle gerçekleşir. Başarının en önemli şartlarından biri de odaklanma yeteneğini sürdürebilmektir. İnsanların başarılarının en büyük sırrı seçici dikkatle seçme, odaklanma ve bunu sürdürebilmesi ile doğru orantılıdır. Bunu yapabilen insanların başarılı olma olasılıkları çok daha yüksektir. Bu da eğitimle geliştirilebilecek bir yetenektir.

Sınav kaygısı olan kişilerin dikkat becerilerini tam performans ile kullanabilmeleri için düşüncelerini iyi yönetmeyi öğrenmeleri gerekmektedir. Kaygı kişiyi işlevsiz hale getirecek kadar yükselmişse, kişinin sınavla ilgili aşırıya kaçan felaket hikayelere inandığı söylenebilir. Gerektiğinde psikolojik destek alınarak dikkat becerileri geri kazanılabilir.